Rekordowe wskaźniki użycia napędzają ofensywę Luki Dončicia i Lakers

Czy istnieje coś takiego jak zbyt wiele magii Luki Doncicia? To pytanie może brzmieć bluźnierczo dla kibiców Los Angeles Lakers, którzy delektują się świetnym startem swojego gwiazdora w trzecim najlepszym ataku w NBA. Warto je jednak postawić, bo Doncic przesuwa granice tego, co możliwe w produkcji punktów.

Słoweniec wskoczył na czoło dyskusji o nagrodzie MVP, notując 38,1 punktu na mecz. Taka średnia przewyższałaby wynik Michaela Jordana i byłaby najwyższą od czasu fuzji NBA z ABA w 1976 roku. Lakers mają jednak również historycznie wysoki wskaźnik usage rate, czyli odsetek posiadań drużyny, które zawodnik kończy rzutem, rzutem wolnym lub stratą. Ten wskaźnik stawia Doncicia wśród zawodników o jednym z największych ofensywnych obciążeń w historii ligi.

Skoro gwiazdy o tak wysokim usage rate nigdy nie sięgnęły po mistrzostwo, czy ogromne obciążenie Doncicia powinno budzić niepokój?

Los Angeles dzieli z innymi zespołami pierwsze miejsce w tabeli z bilansem 13-3. Głównie dlatego, że żaden rywal nie zdołał skutecznie wyhamować Doncicia, który ma już siedem meczów z co najmniej 40 punktami i dwa z co najmniej 50. Lakers notują też imponujący net rating na poziomie +15,3, gdy Słoweniec przebywa na parkiecie, i odnieśli siedem zwycięstw różnicą co najmniej dwucyfrową.

Ogromne uzależnienie Lakers od Doncicia ożywia debatę o zagrożeniach związanych z dominacją w rozgrywaniu piłki. Gdy jeden zawodnik odpowiada za sukces drużyny w takim stopniu, skład pozostaje wystawiony na ryzyko w razie kontuzji, a zawodnik może też doświadczyć malejących zwrotów z wysiłku.

To dobrze znany schemat, który sięga dziesiątek lat wstecz: Jordan powinien częściej podawać, Allen Iverson nie da rady sam, Russell Westbrook to ball hog. Powodzenie Lakers w tym sezonie będzie zależało od tego, czy uda im się uniknąć pułapek, w które wpadli wcześniejsi superstrzelcy o wysokim usage rate.

Dlaczego Doncic stoi przed trudnym precedensem

Warunki sprzyjają temu, by Doncic bił rekordy punktów i usage rate. Lakers stracili pięciu z siedmiu najlepszych strzelców z poprzedniego sezonu, a od żadnego z podstawowych skrzydłowych nie oczekuje się większego wkładu w ofensywę. Doncic ma 27 lat, jest w ssknie i wydaje się zdeterminowany, by w pełni wykorzystać swoją nową rolę twarzy Lakers po odejściu LeBrona Jamesa.

Trener Lakers JJ Redick powiedział w środę: „[Doncic wyróżnia się] liczbą rzutów za trzy punkty w połączeniu z jego zdolnością do docierania na linię rzutów wolnych. Jeśli spojrzeć na większość elitarnych strzelców, to stara historia. Jordan, Kobe [Bryant] też docierali na linię. Chodzi o to, a gdy oddajesz 12 lub 13 rzutów w meczu z 40 procentami skuteczności za trzy, możesz zdobywać punkty na dużą skalę”.

Początek sezonu Doncicia jest więc wyjątkowy. Wykres obejmujący 285 zawodników, którzy rozegrali najwięcej minut w sezonie 2026-27, pokazuje go samotnie w prawym górnym rogu, z wyraźnym dystansem do grupy gwiazd z czołówki, w której znajdują się Shai Gilgeous-Alexander, Victor Wembanyama, Stephen Curry i Giannis Antetokounmpo.

Usage rate Doncicia wynoszący 40,4 jest obecnie trzecim najwyższym wynikiem od początku pomiarów w 1967 roku. Wyprzedzają go jedynie wyniki Westbrooka z sezonu 2016-17 w Oklahoma City Thunder (41,7) i Jamesa Hardena z sezonu 2018-19 w Houston Rockets (40,5).

Choć obecne obciążenie Doncicia jest jego rekordem kariery, jego występy w tym sezonie są przedłużeniem preferowanego stylu gry, a nie radykalnym jednorazowym eksperymentem. Wynik 37,6 w sezonie 2022-23 w Dallas Mavericks i 38,1 w zeszłym sezonie w barwach Lakers należą do dziesięciu najwyższych wyników w historii.

Oto kubeł zimnej wody: 41 zawodników miało w jednym sezonie usage rate powyżej 35,0, ale żaden z nich nie zdobył wtedy mistrzostwa. Na tej liście znajdują się członkowie Galerii Sław, tacy jak Jordan, Iverson, Bryant i Dwyane Wade, oraz przyszli członkowie, jak Harden, Westbrook, Antetokounmpo i Joel Embiid.

Wyjaśnienie jest proste: łatwiej zdobyć mistrzostwo z kilkoma gwiazdami i niezawodnymi wsparciem strzelców, a znacznie trudniej i mniej rozsądnie jest, by jeden zawodnik całkowicie dominował w ofensywie drużyny, gdy gra obok innej gwiazdy lub gwiazd.

Jordan jest najbardziej typowym przykładem. Jego Chicago Bulls zostały wyeliminowane w pierwszej rundzie przez Boston Celtics, gdy jego usage osiągnął szczyt na poziomie 38,3 w sezonie 1986-87. Jednak rozwój Scottiego Pippena, postęp reszty składu i zachęty trenera Phila Jacksona obniżyły usage Jordana do bardziej rozsądnego poziomu przez całe lata 90. W każdym z sześciu sezonów mistrzowskich Chicago Jordan nadal prowadził w lidze pod względem zdobytych punktów, ale jego usage mieścił się w przedziale od 31,7 do 34,7.

Podobne okoliczności ukształtowały mistrzowskie lata Bryanta i Jamesa.

Usage Bryanta osiągnął szczyt na poziomie 38,7 w sezonie 2005-06, gdy Lakers przegrali w pierwszej rundzie z Phoenix Suns. Kiedy Los Angeles wzmocniło się Pau Gasolem i Lamarem Odomem, usage Bryanta spadł do 32,2 i 32,3 w mistrzowskich sezonach 2008-09 i 2009-10.

James miał rekordowy dla siebie usage na poziomie 33,8 w sezonie 2008-09 w Cleveland Cavaliers, którzy przegrali z Orlando Magic w finale Konferencji Wschodniej. Podczas swoich czterech mistrzowskich sezonów usage Jamesa mieścił się w przedziale od 30,2 do 32,0, gdy grał obok Wade’a, Kyriego Irvinga i Anthony’ego Davisa.

Doncic kontra dwaj najwięksi przykłady wysokiego usage

Doncic wciąż szuka pierwszego mistrzostwa, a jego kariera opowiada podobną historię o tym, że mniej znaczy więcej.

W sezonie 2025-26, najwyższym dla niego pod względem usage (38,1), Doncic w kwietniu doznał kontuzji ścięgna podkolanowego, która wykluczyła go z całej fazy posezonowej Lakers. W sezonie 2022-23, kolejnym pod względem usage (37,6), Mavericks zaliczyli późną zapaść i nie awansowali do playoffs.

Dla porównania, jego najdalszy run w playoffs, czyli występ w finale NBA w 2024 roku z Mavericks, przypadł na piąty pod względem usage sezon w jego karierze (36,0). Choć jego rola nieznacznie zmalała w pierwszym pełnym sezonie u boku Irvinga, Doncic był i tak wyczerpany pod koniec pięciomeczowej porażki w finale z Celtics.

Porażka Lakers 97:109 z outsiderem, Utah Jazz, w środę pokazała, co może pójść nie tak, gdy Doncic nie funkcjonuje na pełnych obrotach. Doncic zdobył 29 punktów, trafiając 10 z 28 rzutów, a Austin Reaves pauzował z powodu urazu pięty w drugim dniu meczów w układzie back-to-back. Lakers zdobyli mniej niż 100 punktów po raz drugi w tym sezonie.

Redick po środowej porażce powiedział: „Kreowanie rzutów, którego wymaga się od [Doncicia], daje mu się mocno we znaki”.

Skoro obecne usage Doncicia oscyluje powyżej 40, warto spojrzeć, co wydarzyło się, gdy Westbrook i Harden przekroczyli ten próg.

Sezon Westbrooka z 2016-17 w Oklahoma City ma pewne podobieństwa do obecnego sezonu Doncicia. Kontrowersyjny gwiazdor był wolny w ofensywie po tym, jak Kevin Durant odszedł do Golden State Warriors w wolnym rynku, podobnie jak nowa rzeczywistość Doncicia po letnim odejściu Jamesa do Philadelphia 76ers. W tamtym sezonie Westbrook prowadził w lidze pod względem zdobytych punktów, zdobył jedyną nagrodę MVP w karierze i poprowadził zespół do 47 zwycięstw. Wszystkie te osiągnięcia są w zasięgu Doncicia w tym sezonie.

Istnieją jednak kluczowe różnice między tymi zawodnikami. Prawdziwa skuteczność rzutowa Doncicia w tym sezonie, wynosząca 64,4 procent, jest znacznie lepsza niż 55,4 procent Westbrooka w jego kampanii MVP. Ataki Lakers są też dużo bardziej efektywne niż atak Thunder z 2016-17, który zajął 15. miejsce mimo wielkiego sezonu Westbrooka.

Kiedy Thunder przegrali z Houston w pięciu meczach w pierwszej rundzie playoffs 2017, nie było wątpliwości, że ich atak cierpiał z powodu niezdrowego balansu. W pamiętnym drugim meczu Westbrook zdobył 51 punktów i oddał 43 rzuty, ale OKC i tak przegrało. Ten sezon zapamiętano jako przestrogę: ofensywa oparta na jednym zawodniku, bez względu na jego determinację, będzie miała problemy w playoffs.

Sezon Hardena z 2018-19 bardziej przypomina obecny okres Doncicia. Harden zdobywał średnio rekordowe dla siebie 36,1 punktu i poprowadził zespół do 53 zwycięstw. Jego prawdziwa skuteczność rzutowa wyniosła 61,6 procent, czyli blisko obecnego wyniku Doncicia, a Houston miało drugi najlepszy atak w lidze.

Ten zespół Rockets miał realne szanse na tytuł, ale odpadł w drugiej rundzie z broniącymi mistrzostwa Warriors w sześciu meczach. Harden i Chris Paul nie zdołali pokonać talentu i doświadczenia Golden State, mimo że Durant nie wystąpił w decydującym meczu z powodu kontuzji łydki.

Mimo sukcesów sezon Rockets 2018-19 również zapisał się jako przestroga. Po porażce z Warriors Harden i Paul podobno skłócili się z powodu braku ruchu piłki i nadmiernego opierania się na izolacjach. Rockets wymienili Paula przed kolejnym sezonem.

Czy Doncic może być tym wyjątkiem? Ostatni mistrz daje nadzieję

Jest jeden istotny argument, który działa na korzyść Doncicia i Lakers.

Gilgeous-Alexander poprowadził Thunder do tytułu w 2025 roku z usage rate na poziomie 34,8, czyli najwyższym wynikiem dla mistrzowskiego zawodnika od początku pomiarów w 1967 roku.

Gdy analityka pomogła udoskonalić nowoczesne ataki, wiele zespołów zdecydowało się postawić na swoich najlepszych zawodników. Ponad połowa z 50 najwyższych wyników usage od 1967 roku przypada na ostatnią dekadę, a świetny start Doncicia można uznać za najczystszy przykład tego trendu.

Drużyny NBA stają się też coraz bardziej wyrafinowane w mierzeniu obciążenia dzięki rozwojowi danych śledzących zawodników.

Redick powiedział w środę: „Nie wierzę w usage rate. Prawdziwy usage rate to lepsze przybliżenie, czyli czas z piłką. [Doncic] naprawdę zaangażował się w grę bez piłki, a poza tym generuje punkty dla nas.

Trzeba uwzględnić wszystkie potencjalne asysty, które dajemy dzięki temu, że ma piłkę w rękach i wychodzi z akcji. [Jego usage rate] nie jest powodem do zmartwień”.

Według preferowanej przez Redicka definicji Doncic jest bliżej swoich gwiazdowych rywali. Do wtorku zajmował czwarte miejsce w lidze z 9,4 minuty posiadania piłki na mecz.

Jeśli Gilgeous-Alexander i Thunder skutecznie przesunęli granice usage dwa lata temu, czy pilnowany Doncic może pójść jeszcze dalej w tym sezonie?

To uzasadnione pytanie. Warto jednak pamiętać, że Oklahoma City miało najlepszą obronę w NBA w sezonie 2024-25, a Jalen Williams był bardzo mocną drugą opcją w playoffs. Mimo to zdecydowany faworyt, Thunder, ledwo pokonał Indiana Pacers w siedmiu meczach, ponieważ wolumen i skuteczność Gilgeous-Alexandra wyraźnie spadły pod koniec playoffs.

Choć skład Lakers w sezonie 2026-27 nie dysponuje obroną na poziomie Thunder z 2025 roku, ma pewne strukturalne i stylowe atuty, które mogą pomóc Doncicowi radzić sobie lepiej niż Westbrookowi i Hardenowi.

Przede wszystkim Los Angeles ma sprawdzonego drugiego strzelca i rozgrywającego w Reavesie, który notuje 24,7 punktu i 4,7 asysty na mecz w dążeniu do pierwszego wyboru do Meczu Gwiazd. Niedoceniany partner Westbrooka w 2016-17, Victor Oladipo, zdobywał średnio 15,9 punktu i 2,6 asysty. Paul notował 15,6 punktu i 8,2 asysty jako druga opcja Houston w 2018-19, ale on i Harden często grali na zasadzie „moja kolej, twoja kolej”, zanim ich partnerstwo się rozpadło.

Doncic i Reaves wydają się być bardziej naturalnymi stylistycznymi partnerami i nie pokazali żadnego napięcia w relacjach.

Tempo gry to kolejny potencjalny atut Lakers w porównaniu z Rockets Hardena. Houston zajmowało 27. miejsce pod względem tempa w 2018-19, spowalniając grę, by Harden mógł atakować obrońcę serią zagrań jeden na jeden lub wymuszać podwojenia, które otwierały rzuty za trzy dla reszty zespołu.

Lakers w tym sezonie plasują się w środku stawki pod względem tempa, a Doncic prowadzi swobodniejszy atak, który wygenerował wiele okazji do gry w przejściu. Utrzymanie zaangażowania całej drużyny jest kluczowe dla wygranych, gdy jeden zawodnik kontroluje tyle akcji, co Doncic.

Nadzieje Lakers są jednak mocno uzależnione od zdrowia i formy Doncicia oraz Reavesa. Zawsze chętnie przyjmą regularne punkty od centra Walkera Kesslera i takich zawodników jak Quentin Grimes, który w dogrywkowym zwycięstwie nad Charlotte Hornets we wtorek zdobył karierowe maksimum 47 punktów.

Nikt nie cieszył się z tego przełomowego występu bardziej niż Doncic, który w końcówce wielokrotnie przeciwstawiał się wywoływaniu zagrań przez Redicka, by podawać doświadczonemu rzucającemu obrońcy.

Doncic „[Grimes] rozkręcił się i sprowadził nas z powrotem do gry. Staraliśmy się dać mu piłkę, na którą zasłużył. Co za niesamowity mecz”.

Doncic będzie musiał mierzyć się z pytaniami o wytrzymałość i formę fizyczną, dopóki nie zdobędzie pierwszego mistrzostwa. Jego umiejętności podawania i chęć dzielenia się piłką to jednak jedne z najlepszych powodów, by wierzyć, że on i Lakers mogą przełamać trudną historię gwiazd o wysokim usage.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *